Giao lưu trực tuyến: Nghệ thuật dạy học

Ở trường tôi, khi đưa ra một phương pháp mới, Ban giám hiệu sẽ cùng giáo viên bàn bạc, thảo luận để xây dựng tiết học mẫu. Sau đó, chúng tôi sẽ cùng với giáo viên, tổ chuyên môn rút kinh nghiệm để tìm ra những biện pháp tốt nhất, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường.

Sau khi rút kinh nghiệm, nhà trường sẽ triển khai đến các lớp. Tùy từng điều kiện cụ thể để giáo viên chủ động áp dụng một cách linh hoạt, sáng tạo.

Ngay từ đầu năm học, Ban giám hiệu phải xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường. Ngoài các hoạt động giáo dục chính khóa, còn có các hoạt động ngoài giờ lên lớp phong phú. Chúng tôi xây dựng các hoạt động giáo dục theo chủ điểm của từng tháng, từng tuần.

Khi xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục rồi, sẽ triển khai đến từng lớp học, trong đó phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm. Đồng thời kết hợp cùng phụ huynh cùng tham gia các hoạt động. Vì thế, điều quan trọng nhất là phải tạo được sự đồng thuận, tự nguyện của giáo viên và phụ huynh học sinh trong các hoạt động giáo dục của nhà trường.

Làm nhà giáo, để phấn đấu cho giờ dạy có tính nghệ thuật cao, theo tôi, mỗi nhà giáo cần phải hiểu và nắm được quy luật của nghề dạy học, phải thấu hiểu được học trò của mình. Vì nói đến nghệ thuật là phải nói đến tính hấp dẫn, lôi cuốn.

TS Nguyễn Tùng Lâm: Dạy học vốn không phải bộ môn nghệ thuật mà là môn khoa học tác động đến con người nên nó càng mang tính nghệ thuật bao nhiêu thì hiệu quả giáo dục càng cao bấy nhiêu.

Dạy học vốn không phải bộ môn nghệ thuật mà là môn khoa học tác động đến con người nên nó càng mang tính nghệ thuật bao nhiêu thì hiệu quả giáo dục càng cao bấy nhiêu.

Trong nghề dạy học, người ta chú ý một số yếu tố cơ bản để dạy học trở thành nghệ thuật:

Công cụ truyền đạt của thầy cô là ngôn ngữ nói và ngôn ngữ hình thể. Giáo viên cần làm chủ các ngôn ngữ này, biến nó trở nên hấp dẫn, lôi cuốn hơn. Đặc biệt, ngôn ngữ hình thể: Từ ánh mắt, nụ cười đến những cái khoát tay đều phải ăn nhịp và tạo sức hút. Tuy nhiên điều này chưa nhiều giáo viên quan tâm.

Thứ hai, giáo viên không chỉ phải nắm vững kiến thức khoa học mà cái chính phải biết tổ chức giờ dạy của mình để phát huy tính chủ động sáng tạo của học trò. Lối truyền thụ một chiều, kiểu cũ không còn phù hợp. Cần biết nêu vấn đề, tổ chức cho học sinh giải quyết vấn đề chứ không chỉ chăm chăm nói cho đủ.

Đây là sự phối hợp nhịp nhàng. Thầy nói ít và khơi mở để trò có cơ hội tham gia, bộc lộ khả năng tiếp thu và vận dụng các tri thức giải quyết các vấn đề của cuộc sống.

Theo tôi, trước khi triển khai “cái mới” đến đội ngũ giáo viên thì cần làm tốt công tác tuyên truyền, nhấn mạnh về những ưu điểm của cái mới. Đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cả về vật chất và tinh thần cho đội ngũ giáo viên.

Ban giám hiệu phải đồng hành, thậm chí là “xắn tay” cùng giáo viên để thực hiện nhiệm vụ mới. Sẵn sàng lắng nghe và giải đáp những khúc mắc của giáo viên. Luôn động viên kịp thời và chia sẻ những khó khăn với giáo viên để cùng nhau tìm ra giải pháp thực hiện tốt nhất.

Như tôi đã nói, nghệ thuật dạy học là để nhấn mạnh yếu tố nghệ thuật trong dạy học chứ dạy học không phải bộ môn nghệ thuật. Mỗi bộ môn nghệ thuật có ngôn ngữ riêng: Hội họa là đường nét, màu sắc; Âm nhạc là âm thanh, ca từ; Văn học là ngôn ngữ thông qua hình tượng nhân vật…

Nghệ thuật dạy học là làm tốt nhất tất cả các công việc của giờ dạy để đạt đến trình độ nghệ thuật và văn hóa. Giáo viên cần thực hiện những điều cơ bản của hoạt động dạy học bằng cách nghệ thuật nhất để đạt hiệu quả cao nhất.

Tôi đồng ý với quan điểm này. Thứ nhất, giáo viên không chỉ là người dẫn dắt học sinh tìm ra tri thức mới mà trong quá trình dạy học, giáo viên cần có đổi mới, sáng tạo trong dạy học nhằm gây hứng thú, hấp dẫn học sinh tìm tòi, khám phá tri thức.

Yêu học trò là con đường ngắn nhất trong công việc. Ảnh minh họa.

Thứ hai, trong quá trình dạy học, giáo viên cần đưa ra những tình huống mở để học sinh vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Qua đó, nhằm phát huy phẩm chất, năng lực của mình. Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh đến năng lực tự học, giải quyết vấn đề, kết hợp với học nhóm. Mục đích là để học sinh tự tìm tòi, phát hiện, chiếm lĩnh kiến thức, tri thức mới.

Đúng vậy! Việc đổi mới sáng tạo trong dạy học không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là nhu cầu tự thân của giáo viên, nhất là chúng ta chuẩn bị thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông, sách giáo khoa mới.

Cô Nguyễn Thị Hòa – Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học Lê Văn Tám (Hai Bà Trưng, Hà Nội) tham gia cuộc giao lưu. Ảnh: Bá Hải.

Thực tế cho thấy, hiện nay khả năng tiếp thu của học sinh rất nhanh nhạy, chính vì vậy khi dạy học, giáo viên phải đổi mới, sáng tạo tìm ra các phương pháp dạy học thu hút học sinh tham gia vào bài học, tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm cho học sinh.

Hiện nay, việc dạy – học không còn thụ động, một chiều. Học sinh có thể trao đổi, tương tác với giáo viên. Vì thế, nếu giáo viên không tự đổi mới thì sẽ bắt nhịp với yêu cầu của thực tiễn.

Trước hết, nói nghệ thuật dạy học không phải để nói dạy học là một nghệ thuật mà dạy học đã được đẩy lên một yêu cầu rất cao mang tính nghệ thuật, để hấp dẫn, thu hút được học sinh.

Tham gia cuộc giao lưu, TS Nguyễn Tùng Lâm – Chủ tịch Hội đồng giáo dục, đồng sáng lập Trường THPT Đinh Tiên Hoàng, Chủ tịch Hội Tâm lý Giáo dục Hà Nội sẽ chia sẻ và bật mí những kinh nghiệm hay, bài học quý với bạn đọc. Ảnh: Bá Hải.

Dạy học cần nghệ thuật, vì trước hết với bất cứ việc gì cần có hiệu quả cao đều cần sự tinh xảo và mang tính chuyên nghiệp. Để đạt được điều đó đều cần có nghệ thuật cả.

Dạy học cần truyền được cảm hứng cho người học và đặc biệt, theo yêu cầu của giáo dục mới, người học phải chiếm lĩnh các kiến thức khoa học để phát triển nhân cách của mình một cách tự nhiên nhất, tự giác nhất. Và tri thức đến với học sinh như tác phẩm nghệ thuật thu hút được người xem.

Khi nhấn mạnh đến nghệ thuật dạy học là đòi hỏi trình độ năng lực giáo viên cả về khoa học cơ bản lẫn khoa học sư phạm, phải được sử dụng thành thạo và quan trọng là phù hợp, được học sinh hoan nghênh, hưởng ứng.

Giáo dục chúng ta cũng mong muốn như các môn nghệ thuật khác, là muốn nó tác động đến nhân cách người học – càng hấp dẫn, càng hiệu quả.